Đền Cô Tân An

Đền Cô (Đền Cô Tân An) tọa lạc bên hữu ngạn sông Hồng, thuộc thôn Tân An 2, xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cai. Ngôi đền hiện hữu giữa không gian sơn thủy hữu tình, có thế đất "sơn bao thủy bọc", theo quan niệm phong thủy xưa là thế đất cát, biểu trưng cho sự tụ khí, giữ phúc và bền vững lâu dài. Phía tả ngạn sông Hông là Di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia Đền Bảo Hà, nơi thờ Thân vệ quốc Hoàng Bẩy.

Đền Cô là nơi tôn thờ Công Chúa Thượng Ngàn (Công chúa La Bình), trong tín ngưỡng dân gian thường được tôn xưng là Mẹ Rừng Trong hệ thống tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ Phủ của người Việt, Bà là vị

Thánh Mẫu cai quản núi rừng, ban phát lộc rừng, che chở cho Nhân dân, đặc biệt là cư dân vùng biên viên. Hình tượng Công Chúa Thượng Ngàn được lưu truyền sâu rộng qua truyền thuyết dân gian, nghi lễ hầu đồng, những làn điệu chầu văn và lễ hội truyền thống.

Dân gian lưu truyền rằng, Công chúa La Bình là con của Sơn Tinh và Mị Nương, cháu ngoại Vua Hùng. Bà theo cha chu du khắp núi non sông nước, giúp thiên nhiên trù phú, Nhân dân an cư lạc nghiệp. Cảm phục đức độ và công lao ây, Ngọc Hoàng Thượng Đê đã sắc phong Bà là Bà Chúa Thượng Ngàn, cai quản 81 cửa rừng.

Đền Cô đã có từ xa xưa, trong quá trình lập hồ sơ di tích và phục dựng, các cơ quan chức năng đã căn cứ vào tư liệu lịch sử, ý kiến các bậc cao niên địa phương và dấu tích nền móng cũ để xác định vị trí ngôi đền xưa. Theo đó, đền được cho là hình thành vào khoảng đầu thế kỷ XVIII. Năm 1971, do lũ lớn, kiến trúc đền bị hư hại nặng; sau nhiều lần dựng tạm và di chuyên, đên năm 2006, Đên Cô được xây dựng lại trên đúng nên di tích gôc dựa trên các dâu tích còn lưu lại; Từ năm 2010 đên tiếp tục được trùng tu, tôn tạo khang trang như ngày nay. 

Đền Cô được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia năm 2016; được UBND tỉnh Lào Cai công nhận là Điêm du lịch năm 2023. Hằng năm, Lễ hội truyền thống Đền Cô được tổ chức từ ngày 15 đến 17 tháng Giêng âm lịch, là dịp đề Nhân dân và du khách thập phương dâng hương, chiêm bái, tưởng nhớ và tri ân Công Chúa Thượng Ngàn, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc./.